STRONA GŁÓWNA    ‌   O MUZEUM    ‌  WYSTAWY   ‌   WSTĘP    ‌   DYREKTOR

 

 

 

         

         Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie powołał  do istnienia kardynał Jan Puzyna w 1906 r., przekazując nowej instytucji budynki nr 3 i 4 na Wawelu. Pierwszym dyrektorem został mianowany przez kardynała ks. dr Czesław Wądolny, kanonik Kapituły Katedralnej na Wawelu. Czas, w którym erygowano muzeum  nie sprzyjał jednak rozwojowi nowej placówki kulturalnej. Ograniczona wolność autonomii galicyjskiej, brak wystarczających środków finansowych i nieuchronność konfliktu zbrojnego, którego eskalacja nastąpiła w 1914 r., spowodowały opóźnienie funkcjonowania Muzeum Archidiecezjalnego. Po I wojnie światowej, muzeum miało działać przy ulicy Wiślnej 12, ale duże nakłady finansowe, jakie trzeba było włożyć w remont kamienicy, ponownie uniemożliwiły jego otwarcie. W trakcie II wojny światowej, duża część eksponatów  uległa rozproszeniu, gdyż przechowywano je w różnych miejscach - w budynkach kapitulnych na Wawelu, w Kurii Metropolitalnej i w klasztorze oo. Dominikanów w Krakowie. 

      Jak można zauważyć, koleje losu i wydarzenia historyczne okazały się niezbyt łaskawe dla Muzeum Archidiecezjalnego. Po 1945 r. duża część zgromadzonych obiektów sztuki sakralnej była nadal rozproszona po wielu kościołach Krakowa, a władze komunistyczne przejęły większość kamienic przy ulicy Kanoniczej, gdzie brano pod uwagę przyszłą lokalizację muzeum. Dopiero w latach 70-tych XX w., ówczesny metropolita krakowski, kard. Karol Wojtyła, ponownie powrócił do tematu Muzeum Archidiecezjalnego i mianował ks. prof. Bolesława Przybyszewskiego dyrektorem nowej-starej placówki, wyznaczając opuszczony po 1950 roku  klasztor oo. Augustianów na Kazimierzu, na miejsce przyszłego muzeum. Tam też przeniesiono obiekty muzealne z dotychczasowych pomieszczeń magazynowych przy katedrze wawelskiej i kurii metropolitalnej. Nie doszło jednak do otwarcia muzeum, bowiem w roku 1989 oo. Augustianie powrócili do swojego dawnego klasztoru, a wszystkie obiekty muzealne przeniesiono po raz kolejny - częściowo do kurii przy ul. Franciszkańskiej, a częściowo do pomieszczeń magazynowych przy katedrze wawelskiej. Dopiero czasy III Rzeczypospolitej i zmiany jakie nastąpiły po 1989 r. w sprawie dawnych własności kościelnych, doprowadziły do tego, że  kamienice przy ul. Kanoniczej 19 i 21, zostały ponownie przekazane Kapitule Katedralnej, a następnie, decyzją księdza kardynała Franciszka Macharskiego,  przeznaczono je pod przyszłą siedzibę Muzeum Archidiecezjalnego.

Kanonicza 19 i 21, zdjecia z lat 90-tych XX w. i z 2010 r.
Panorama z ulicy Kanoniczej

 

 

 

 

 

Fotografie kamienic przy ul. Kanoniczej 19 i 21 z lat 60-70 XX w.

 

 

 

 

 

 

HISTORIA MUZEUM ARCHIDIECEZJALNEGO

 

 

 

W 1990 roku, ksiądz kardynał zlecił ks. dr Andrzejowi Józefowi Nowobilskiemu opracowanie wstępnych projektów adaptacji pomieszczeń kamienic przy ul. Kanoniczej 19 i 21 na cele muzealne. Dwa lata później, dekretem  z dnia 10.11.1992 r., ks. kardynał Franciszek Macharski mianował ks. dra Andrzeja Józefa Nowobilskiego dyrektorem Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie, wyznaczając kamienice przy ul. Kanoniczej 19 i 21 pod siedzibę przyszłej placówki kulturalnej. Po intensywnych pracach konserwatorskich, które były niezbędne z powodu silnej eksploatacji obu kamienic przez lokatorów, wyznaczonych do mieszkania tutaj przez Urząd Miasta Krakowa jeszcze w czasach PRL, ks. dr Nowobilski jako pierwszy doprowadził do otwarcia Muzeum Archidiecezjalnego, oczekiwanego przez diecezję, a później archidiecezję krakowską, od prawie 90 lat. 

W wyniku prac konserwatorskich z 1993 r., odkryto, że obie z kamienic przy ul. Kanoniczej, należące w przeszłości do kanoników Kapituły Katedralnej na Wawelu, posiadały kaplice, z czego jedna zachowała się w budynku pod nr 19. Pod koniec XVIII wieku, podczas prac remontowych, kaplicę tą połączono wejściem z kamienicą nr 21, lecz zamurowano wejście z drugiej kamienicy. Podczas wspomnianych prac konserwatorskich, postanowiono usunąć zamurowanie drzwi i na nowo połączyć kaplicę z kamienicą nr 19. Konserwacji poddano również XIX-wieczną polichromię oraz XVIII-wieczny, późnobarokowy ołtarz, znajdujące się w kaplicy. Prace konserwatorskie wykonały p. Katarzyna Dobrzańska i p. Aleksandra Grochal.

Podczas kolejnych prac badawczych, przeprowadzonych w 1997 r., stwierdzono obecność dawnych polichromii na pierwszym piętrze Kamienicy Dziekańskiej (Kanonicza 21), w tzw. sali kominkowej. Środki otrzymane z Funduszu Narodowego w 2003 roku, pozwoliły odkryć wspaniałą, XIX-wieczną dekorację malarską tego pomieszczenia, utrzymaną w stylu carskiego empire'u.

Dnia 5 maja 1994 roku ks. Kardynał Franciszek Macharski, w obecności przedstawiciela prezydenta RP, prof. Janusza Ziółkowskiego, prezydenta Miasta Krakowa Józefa Lassoty, wojewody krakowskiego Tadeusza Piekarza, biskupów krakowskich, licznie zgromadzonego duchowieństwa całej archidiecezji i kilkuset zaproszonych gości, dokonał uroczystego otwarcia Muzeum Archidiecezjalnego Krakowie. Po prawie 90 latach od powołania do istnienia tej placówki, muzeum zostało ulokowane przy jednej z najpiękniejszych ulic Krakowa, u stóp Wzgórza Wawelskiego. Cele i zadania, jakie stawia sobie Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie, to prezentacja sztuki sakralnej dawnej diecezji i archidiecezji krakowskiej oraz promocja współczesnych artystów, zajmujących się tworzeniem dzieł inspirowanych religią.

Należy tutaj także wspomnieć, że historia narodu polskiego i Archidiecezji Krakowskiej związana była ze sobą nierozerwalną więzią, a ziemie te, wydały na świat wiele wybitnych mężów i niewiast. Muzeum Archidiecezjalne, chcąc włączyć się w upamiętnienie tychże osobistości, a także innych ważnych wydarzeń, istotnych dla Archidiecezji Krakowskiej, urządza liczne wystawy okolicznościowe. Były nimi m.in.: kanonizacja błogosławionej Jadwigi Królowej, milenium biskupstwa krakowskiego czy jubileusz 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II. Nie lekceważąc czasów współczesnych, muzeum od kilku lat urządza rocznie około 10 wystaw czasowych, ukazując dorobek artystyczny wybitnych postaci z krakowskiego środowiska artystycznego.

Dnia 4 listopada 2005 roku, w uroczystość św. Karola Boromeusza - dzień imienin Sługi Bożego Jana Pawła II - ks. kard. Stanisław Dziwisz przekazał Muzeum Archidiecezjalnemu XVII-wieczny obraz z wizerunkiem tegoż świętego, pochodzący ze zbiorów Karoliny Lanckorońskiej. Przekazane obrazu, który znajdował się wcześniej w prywatnym apartamencie Ojca Świętego w Watykanie, związane było z nadaniem muzeum imienia Kardynała Karola Wojtyły.

Od samego początku działalności muzeum, funkcjonuje przy nim pracownia konserwatorska, która nie tylko konserwuje obiekty należące do Muzeum Archidiecezjalnego, ale świadczy usługi konserwatorskie dla całej Archidiecezji Krakowskiej.

W ciągu minionych 17 lat, w muzeum urządzono przeszło 150 wystaw.

 

(oprac. na podst. - Ks. dr Andrzej Józef Nowobilski, Powstanie, zbiory, działalność. Muzeum Archidiecezjalne Kardynała Karola Wojtyły w Krakowie, Kraków 2011, s. 10-30).

 

Copyright © Muzeum Archidiecezjalne Kardynała Karola Wojtyły w Krakowie